Bağcılık

BAĞCILIK

ASMA YETİŞTRİCİLİĞİ

Yer kürenin bağcılık için en elverişli iklim kuşağı üzerinde bulunan Türkiye, asmanın gen merkezi olmasının yanı sıra, son derece eski ve köklü bir bağcılık kültürüne sahiptir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Türkiye’nin Ege ve Akdeniz bölgelerinden sonra en çok üzüm üreten bölgesi olup, ülke üretiminde yaklaşık % 10’luk paya sahiptir.

Yurdumuzda ihraç edilen ürünlerimiz arasında olan üzümün besin değeri yüksek olup, yapılan araştırmalara göre A, B, B2 ve C vitaminleri vardır. Üzüm sofralık tüketim dışında kurutmalık, şaraplık, şıralık ve konservelik olarak da tüketilebildiğinden yılın her ayı beslenmede kullanılmaktadır. Son yıllarda üzüm yaprağı ihraç edilerek de gelir elde edilmektedir. Bu nedenle ülkemizin en büyük yatırımlarından biri olan Güneydoğu Anadolu Projesinin Bölgemizde yer alması nedeniyle, her konuda olduğu gibi bağcılık konusunda da teknik ve geliştirmeye yönelik çalışmalara başlanılmıştır.

İKLİM VE TOPRAK İSTEĞİ

İklim İsteği

Sıcaklık

Asma gelişme devresi oldukça uzun olan bir bitkidir. Günlük ısı ortalaması 10oC yi bulunca gelişmeye başlar ve sonbaharda ısı ortalaması bu derecenin altına düşünceye kadar gelişmesini sürdürür. Her üzüm çeşidi meyveleri iyi bir şekilde olgunlaştırmak için belirli bir ısı toplamına ihtiyaç gösterir. Bağ kurulacak bölgenin yıllık aktif sıcaklık toplamının en az 1600 oC derece olması gerekir. Rantabl bağcılık yapabilmek için, yıllık ortalama sıcaklık 9-21 oC ve sıcak aylar ortalaması 17-20 oC olmalıdır. Erken olgunlaşan çeşitlerde tam çiçeklenmeden olgunluğa kadar geçen sürede 1600-2000 oC, geç olgunlaşanlarda ise 3000 oC ya da daha fazla sıcaklık toplamına ihtiyaç bulunur.

Şayet bir yerde ilkbahar donları omcaların sürgün sürme zamanına kadar devam ederse, yeşil aksam, -1, -2 oC nin altındaki ısıdan zarar göreceğinden bağ hasara uğrar. Sonbaharda erken gelen donlar da odun kısmının iyi odunlaşmasına engel olarak genç omcaların kurumasına sebep olur.

Ürgüp için birçok yetiştirme alanı bağcılık için uygun alan sınıfında yer almaktadır. Ancak zaman zaman İlkbahar geç ve sonbahar erken donlarından zarar meydana gelebildiği gibi Etkili Sıcaklık Toplamı (ETS) değeri 2009 yılında 1570 °C/gün olarak bulunmuştur.

Bazı Çeşitlere Ait Etkili Sıcaklı Değerleri Toplamı (ETS, °C/Gün)

Çeşit

Uyanma-çiçeklenme

Çiçeklenme-hasat

Uyanma-hasat

Perlette

322

931

1263

Cardinal

373

1051

1424

Alphonse Lavalle

349

1254

1603

Sultani Çekirdeksiz

385

1265

1650

Buca Razakısı

371

1498

1869

Hamburg Misketi

343

1522

1865

Hafızali

358

1566

1924

Pembe Gemre

387

1637

2024

 

 

 

 

 

 

Çiçeklenem hasat dönemindeki Etkili Sıcaklık İsteklerine göre Üzümlerin Olgunlaşma Zamanları

Etkili Sıcaklık

Olgunlaşma dönemi

Örnek çeşit

Toplamı (°C.gün)

<900

Çok erken

Uslu, Trakya İlkeren

900-1099

Erken

Perlette, Cardinal

1100-1299

Orta-erken

Alphonse Lavalle

1300-1499

Orta

Razakı

1500-1699

Orta -geç

Hamburg Misketi

1700-1900

Geç

Müşküle

1900

>

Çok geç

 

Yağış

Asmalar yıllık 500-600 mm yağış alan yerlerde sulama yapmaksızın yetiştirilebilir. Fakat sulama yapılmasının verimi arttıracağı da unutmamak gerekir.

Yağışlar çok aşırı ve zamansız olursa toprak altı ve üstündeki hastalık tehlikesi de
artar. Çiçeklenme dönemindeki yağışlar, doğruda veya hava sıcaklığını azaltmak suretiyle, tozlanmayı ve döllenmeyi olumsuz yönde etkileyebilir. Bunun sonucunda da tane tutumu azalabilir. Yağmurlar ben düşme-hasat döneminde yağarsa, topraktan aşırı su alımı nedeniyle tanelerde çatlamalar meydana gelebilir. İlkbaharın son döneminde ve yaz başlangıcında devam eden yağışlar özellikle fungal hastalıkların artmasına sebep olduğundan bağcılık yönünden sorunlar yaratmaktadır.

Soğuklama İsteği

Bitki tomurcuklarının uyanabilmesi ve çiçek taslaklarının tam olarak oluşabilmesi için, bu tomurcukların belirli süre soğukta kalması gerekir. Buna soğuklama süresi denir ve saat olarak ifade edilir.

Ankara ‘da yapılan bir çalışmada, asma tomurcuklarının sürebilmesi için çeşitlere göre Çavuş’ta 100-150, Kalecik Karası’nda 100-200, Hamburg Misketi’nde 180-250 ve Hafızali’de 350-400 saatlik soğuklama süresine ihtiyaç olduğu saptanmıştır.

Meyve ağaçlarının soğuklama süresinin hesaplamasında 7°C altındaki sıcaklıklar esas alınır. Asmalarda ise genellikle 10°C ın arasındaki sıcaklıklar esas alınmasındaki karşılık 7°C ın altındaki sıcaklıklar da hesaplanabilmektedir.

Toprak İsteği

Toprak Özellikleri

Asmalar drenajı iyi toprakları tercih ederler. Ağır killi toraklar bağcılık için uygun değildir. Çok verimli topraklar kaliteli üzüm elde etmek için elverişli değildir. İlçemiz genelinde bağ sahalarında asmanın hoşlandığı toprak özellikleri görülmektedir. Kum içeriği %60 ı geçen topraklarda, filokseranın yayılamaması nedeniyle asmalara fazla zararı olmaz. Dolayısıyla bu tip topraklarda aşılama yapılmaksızın asmalar kendi kökleri üzerinde yetiştirilebilir.

YETİŞTİRİCİLİK

Çeşit

Çeşit seçiminde yörenin iklim ve toprak özellikleri önemlidir. Yörenin sunduğu etkili sıcaklık toplamına uygun çeşitler seçilmelidir. Etkili sıcaklık toplamı az olan yerlerde geç mevsimde olgunlaşan çeşitler seçilmemelidir. Sonbaharda hasat döneminde etkili yağışların olduğu yerlerde erken oluma ulaşan çeşitler tercih edilmelidir. Sıcak iklim, derin ve verimli topraklar için yüksek verimli çeşitler; serin iklimli, az verimli ve sığ topraklar için az verimli kaliteli çeşitler tercih edilebilir.

 

 

Öküzgözü Misket

 

Emir Chardonnay

 

Dimrit Parmak

 

Kalecik Karası Çavuş

Anaç Seçimi

Avrupa ülkelerinde bağcılık 19 yüzyıl ortalarına kadar eski bağcılık diye tanımlanan
ve kültür çeşitlerinin doğrudan köklendirilmesi ile elde edilen asmalarla yapılırdı. Fakat 1861
yılında orijini amerika olan ve filoksera adı verilen bir böceğin avrupaya bulaşması ile bağlarının önemli bir bölümü zarar görerek kurumuştur. Filokseranın avrupaya 1854-1860 yılları arasında amerikadan getirilen fidanlardan bulaştığı tahmin edilmektedir. Böceğe karşı alınan tüm önlemler fayda sağlamamıştır. Sonunda 1872 yılında Laliman isimli bir araştırıcı V. aestivalis asmalarına böcek tarafından zarar verilmediğini gözlemiş ve bunun sonucunda V. vinifera’ ların kuzey amerika orijinli vitis türleri (V. berlandieri, V. riparia, V.rupestris vb) üzerine aşılanmasını önermiştir. Filokseraya karşı asma türlerinin dayanıklılık göstermesinin nedeni böceğin kök üzerinde soktuğu kısımlarda dayanıklı türlerin bir mantar tabakası oluşturması, diğerlerinin oluşturamamasıdır.

Ülkemizde kullanılan bazı Amerikan Asma Anaçları